اخذ رتبه مشاور انرژی فرایندی برای احراز صلاحیت فنی شرکتهای مهندسین مشاور در تخصصهای مرتبط با تولید و انتقال نیرو، دیسپاچینگ، انرژی هستهای، بهینهسازی انرژی و انرژیهای تجدیدپذیر است. ارزیابی شرکت بر پایه نیروی انسانی متخصص، سوابق کاری، ساختار مدیریتی و امکانات پشتیبانی انجام میشود و گواهینامه در پایههای ۳، ۲ و ۱ صادر میشود.
فعالیت حرفهای در پروژههای انرژی فقط به داشتن شرکت ثبتشده یا تیمی از مهندسان برق و مکانیک محدود نمیشود. زمانی که یک مجموعه قصد ورود جدی به بازار خدمات مهندسی، مطالعات، طراحی، نظارت یا پروژههای مرتبط با دستگاههای اجرایی را داشته باشد، موضوع اخذ رتبه مشاور انرژی اهمیت پیدا میکند.
در این فرایند، صرفاً عنوان شرکت بررسی نمیشود؛ تخصص تحصیلی و سابقه افراد امتیازآور، تجربه شرکت، نوع قراردادهای قبلی، سوابق بیمه، ساختار مدیریتی و حتی نحوه مستندسازی اطلاعات میتواند بر نتیجه پرونده اثر بگذارد.
در آخرین ضوابط در دسترس، اصلاحات جداول آییننامه در مهر ۱۴۰۴ و شیوهنامه جدید بررسی پروندههای مهندسین مشاور در بهمن ۱۴۰۴ منتشر شده است؛ بنابراین شرکتهایی که در سال ۱۴۰۵ برای دریافت یا ارتقای گرید اقدام میکنند باید پرونده خود را با این الزامات تطبیق دهند.
رتبه مشاور انرژی چیست؟
رتبه یا گواهینامه تشخیص صلاحیت مشاور، مدرکی است که توان فنی و حرفهای یک مشاور را در تخصص مشخص نشان میدهد. بر اساس آییننامه تشخیص صلاحیت مشاوران، شرکتها در هر تخصص میتوانند در پایه ۳، پایه ۲ یا پایه ۱ تعیین صلاحیت شوند و پایه ۱ بالاترین سطح توان فنی در آن تخصص محسوب میشود.
بنابراین زمانی که از دریافت گرید مشاور انرژی صحبت میکنیم، منظور دریافت رتبه کلی و مبهم برای تمام فعالیتهای انرژی نیست. شرکت باید مشخص کند در کدام تخصص یا تخصصهای زیرمجموعه گروه انرژی درخواست صلاحیت دارد.
این موضوع یکی از مهمترین تفاوتهای رتبهبندی مهندسین مشاور با تصور عمومی از «رتبه شرکت» است؛ زیرا ترکیب نیروی انسانی، سوابق و مدارک باید با تخصص انتخابشده تناسب داشته باشد.
تخصصهای گروه انرژی در رتبهبندی مهندسین مشاور
بر اساس اصلاحات جدول شماره ۲ و جدول شماره ۱۰ آییننامه تشخیص صلاحیت مشاوران که در سال ۱۴۰۴ ابلاغ شده، گروه انرژی شامل شش تخصص اصلی است:
| تخصص گروه انرژی | نمونه حوزههای تحت پوشش |
|---|---|
| تولید نیرو | نیروگاههای حرارتی، سیکل ترکیبی، گازی، بخاری و برقآبی، مطالعات سیستم نیرو |
| انتقال و توزیع نیرو | خطوط انتقال، پستهای فشار قوی، شبکههای توزیع و کاهش تلفات |
| دیسپاچینگ و مخابرات نیرو | سیستمهای دیسپاچینگ و شبکههای مخابراتی مرتبط با تولید، انتقال و توزیع |
| انرژی هستهای | مطالعات و خدمات مرتبط با سوخت، تولید برق هستهای و کاربردهای فنی مربوط |
| بهینهسازی انرژی | ممیزی انرژی، صرفهجویی، مدیریت مصرف، حسابداری انرژی و بهینهسازی مصرف سوخت |
| انرژی تجدیدپذیر | پروژههای بادی، خورشیدی، زمینگرمایی، زیستتوده، هیدروژن و فناوریهای وابسته |
جدول جدید اهمیت زیادی دارد؛ زیرا رشته تحصیلی مهندسان امتیازآور نیز بر اساس همین تخصصها و اولویتهای مقرر در جدول شماره ۲ بررسی میشود.
۱. تخصص تولید نیرو
این تخصص به مطالعات، طراحی و خدمات مهندسی مرتبط با تولید انرژی الکتریکی مربوط است.
در شرح خدمات رسمی این تخصص مواردی مانند نیروگاههای حرارتی، سیکل ترکیبی، گازی و بخاری، نیروگاههای برقآبی، برنامهریزی و مطالعات انرژی، فرایند تولید و مطالعات سیستم نیرو و راهکارهای افزایش بهرهوری تولید انرژی قرار گرفته است.
شرکتهایی که زمینه اصلی فعالیتشان مطالعات نیروگاهی، طراحی سیستمهای تولید برق یا خدمات مهندسی نیروگاهی است، معمولاً این تخصص را بررسی میکنند.
۲. تخصص انتقال و توزیع نیرو
در اصلاحات جدید، «انتقال و توزیع نیرو» بهعنوان یکی از تخصصهای گروه انرژی تعریف شده است.
حوزه فعالیت آن میتواند شامل موارد زیر باشد:
- خطوط انتقال نیرو
- پستهای فشار قوی
- شبکههای توزیع
- خطوط و پستهای فشار ضعیف
- مطالعات کاهش تلفات انتقال
- بهینهسازی مصرف و کاهش تلفات در شبکه توزیع
شرح خدمات رسمی این تخصص در اصلاحات جدول شماره ۱۰ تصریح شده است.
۳. تخصص دیسپاچینگ و مخابرات نیرو
این تخصص بیشتر برای شرکتهایی اهمیت دارد که خدمات مهندسی آنها به کنترل شبکه برق، سیستمهای دیسپاچینگ و زیرساختهای مخابراتی مرتبط با تولید، انتقال و توزیع نیرو مربوط میشود.
در چنین پروندهای، انتخاب نیروی انسانی با رشته تحصیلی و تجربه مرتبط اهمیت ویژه دارد.
۴. تخصص انرژی هستهای
گروه انرژی، تخصص مستقلی برای انرژی هستهای دارد.
طبق شرح خدمات رسمی، فعالیتهایی مانند عملیات اکتشاف، استخراج یا انتقال و فرآوری مواد اولیه سوخت هستهای، تولید برق هستهای و برخی کاربردهای علوم و فنون هستهای در حوزه صنعت، پزشکی، کشاورزی و خدمات میتواند در محدوده این تخصص قرار گیرد.
۵. تخصص بهینهسازی انرژی
بهینهسازی انرژی یکی از حوزههایی است که طیف گستردهای از خدمات مشاورهای را پوشش میدهد.
شرح خدمات آن شامل مواردی مانند:
- صرفهجویی انرژی
- ممیزی و مدیریت انرژی
- طرحهای جایگزینی سوخت
- اندازهگیری و پایش مصرف
- بازرسی و تأیید میزان صرفهجویی
- حسابداری انرژی
- بهینهسازی مصرف سوخت یا انرژی
- شبیهسازی و مدلسازی مصرف
- ارائه راهکارهای بهینهسازی
است.
۶. تخصص انرژی تجدیدپذیر
انرژی تجدیدپذیر نیز بهصورت مستقل در گروه انرژی قرار گرفته است.
بر اساس آخرین شرح خدمات، حوزههایی مانند انرژی بادی، خورشیدی، زمینگرمایی، زیستتوده، هیدروژن، فناوریهای وابسته و کاربرد انرژی تجدیدپذیر در سیستمهای نیرو در این تخصص قرار میگیرند.
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ شرکتی که قصد فعالیت در مطالعات نیروگاه خورشیدی دارد نباید صرفاً با عنوان کلی «مشاور انرژی» برای تشکیل پرونده اقدام کند، بلکه باید تخصص مورد درخواست را با موضوع فعالیت، تیم فنی و سوابق خود هماهنگ سازد.
چرا اخذ رتبه مشاور انرژی اهمیت دارد؟
گواهینامه تشخیص صلاحیت فقط یک مدرک اداری نیست. پایه و تخصص شرکت، محدوده توان حرفهای شناختهشده آن را مشخص میکند.
در آییننامه، «پایه» معیاری برای تعیین توان مشاور در هر تخصص تعریف شده و بر اساس آن محدودیتهایی مانند مبلغ مناسب کار و تعداد کار مجاز تعیین میشود. همچنین پذیرش کار بیش از ظرفیت مجاز بدون اخذ مجوز، در مقررات تخلف محسوب شده است.
اخذ رتبه مشاور میتواند برای شرکت در موارد زیر اهمیت پیدا کند:
- ورود حرفهای به بازار خدمات مهندسی و مشاوره
- احراز صلاحیت در برخی فرایندهای انتخاب مشاور
- شرکت در پروژههای مشاورهای دستگاههای اجرایی
- حضور در فرایندهای ارزیابی کیفی
- افزایش قابلیت استناد به توان تخصصی شرکت
- توسعه فعالیت در پروژههای مطالعات، طراحی و نظارت
- حرکت به سمت پروژههای بزرگتر از طریق ارتقای پایه
البته داشتن رتبه به معنای تضمین دریافت قرارداد یا برنده شدن در مناقصه نیست. سابقه شرکت، پیشنهاد فنی و مالی، ظرفیت آزاد، شرایط اسناد ارزیابی و سایر ضوابط هر پروژه نیز جداگانه بررسی میشود.
پایههای رتبه مشاور انرژی چگونه تعیین میشوند؟
شرکتهای مشاور در هر تخصص در سه سطح اصلی تعیین صلاحیت میشوند:
پایه ۳ مشاور انرژی
پایه ۳ نقطه ورود بسیاری از شرکتها به نظام تشخیص صلاحیت محسوب میشود. متقاضی باید شرایط لازم مربوط به نیروی انسانی، ساختار مدیریتی، امکانات پشتیبانی و سایر الزامات پرونده را احراز کند.
پایه ۲ مشاور انرژی
برای ارتقا به پایه ۲، شرایط پرونده نسبت به پایه اولیه گستردهتر میشود و عواملی مانند امتیازهای تخصصی، تجربه کاری قابل قبول شرکت و ترکیب مناسب نیروی انسانی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پایه ۱ مشاور انرژی
پایه ۱ بالاترین پایه در هر تخصص است. رسیدن به این سطح مستلزم احراز حد نصابهای بالاتر و برخورداری از توان فنی و حرفهای متناسب با ضوابط مربوط است.
آییننامه تصریح میکند که تشخیص صلاحیت در پایههای ۳، ۲ و ۱ در هر تخصص صورت میگیرد؛ بنابراین یک شرکت میتواند در تخصصهای مختلف دارای وضعیت یکسان یا متفاوت باشد.
مهمترین عوامل مؤثر در اخذ رتبه مشاور انرژی
طبق ماده ۱۰ آییننامه تشخیص صلاحیت مشاوران، چهار عامل اصلی در ارزیابی صلاحیت شرکت مطرح هستند:
- نیروی انسانی متخصص
- کارهای انجامشده و تجربه کاری شرکت
- ساختار مدیریتی
- امکانات پشتیبانی
امتیاز نهایی نیز بر اساس امتیاز این عوامل و ضریب ارزشیابی محاسبه میشود.
نیروی انسانی متخصص
در بسیاری از پروندههای اخذ رتبه مشاور انرژی مهمترین نقطه شروع، بررسی مهندسان شرکت است.
مدرک دانشگاهی بهتنهایی کافی نیست. موارد زیر میتواند اهمیت داشته باشد:
- رشته و گرایش تحصیلی
- اولویت مدرک برای تخصص موردنظر
- سابقه کار مفید
- سابقه طراحی یا مطالعه مرتبط
- سابقه بیمه
- استمرار همکاری با شرکت
- سمت فرد در پروژههای قبلی
- وضعیت تماموقت یا پارهوقت بودن فرد
اصلاحات سال ۱۴۰۴ جدول مستقلی برای اولویت مدارک تحصیلی در گروه انرژی دارد و رشتههایی مانند برق، مکانیک، مهندسی انرژی، مهندسی انرژیهای تجدیدپذیر، مهندسی سیستمهای انرژی، اقتصاد انرژی، برخی رشتههای صنایع، عمران، کنترل و سایر رشتههای مرتبط بسته به تخصص دارای اولویتهای متفاوت هستند.
سابقه بیمه افراد امتیازآور
در شیوهنامه بهمن ۱۴۰۴ تصریح شده که سابقه کار افراد امتیازآور اصولاً بر اساس سابقه بیمه و تطبیق آن با گواهی سابقه کار محاسبه میشود. سابقه افراد در خود شرکت متقاضی نیز با اطلاعات ثبتشده در سامانه ساجات کنترل میشود.
این موضوع یک هشدار مهم برای شرکتهاست:
تأمین نیروی مهندس رتبهدار نباید به معنی استفاده صوری از مدرک یا سابقه یک مهندس باشد.
برای فردی که قرار است در جایگاه سرگروه یا نیروی فنی الزامی امتیازآور معرفی شود، رابطه حرفهای، سابقه و وضعیت بیمه باید با الزامات پرونده تطابق داشته باشد.
در نتیجه، قبل از جذب یا معرفی مهندس امتیازآور باید پرونده تحصیلی، بیمهای و شغلی فرد بررسی شود؛ نه اینکه ابتدا قرارداد همکاری بسته شود و بعد مشخص شود امتیاز او برای تخصص موردنظر قابل استفاده نیست.
شرط سابقه طراحی برای مهندسین امتیازآور
یکی از نکات مهم شیوهنامه جدید مربوط به سابقه طراحی یا مطالعه است.
بر اساس شیوهنامه بهمن ۱۴۰۴، برای سرگروه و افراد الزامی امتیازآور، بخشی از سابقه کار مفید باید در زمینه طراحی یا در تخصصهایی که ماهیت طراحی ندارند در زمینه مطالعه باشد. در این شیوهنامه حداقل سه سال برای این سابقه تعیین شده است.
به همین دلیل صرف داشتن سابقه طولانی بیمه در یک شرکت فنی لزوماً به معنی قابل استفاده بودن تمام آن سابقه در رتبهبندی مهندسین مشاور نیست.
نوع فعالیت فرد اهمیت دارد.
اگر قصد اخذ رتبه مشاور انرژی، بررسی مهندسین امتیازآور یا تشخیص تخصص مناسب شرکت را دارید، کارشناسان نیک پارس میتوانند قبل از تشکیل پرونده، وضعیت ثبتی شرکت، رشتههای تحصیلی، سوابق بیمه و امکان امتیازآوری نیروهای فنی را بررسی کنند. برای بررسی اولیه پرونده با 02191002696 تماس بگیرید.
سرگروه در رتبه مشاور انرژی چه نقشی دارد؟
سرگروه یکی از افراد کلیدی پرونده است. در آییننامه، سرگروه کارشناسی معرفی شده که شرایط لازم تخصص را داشته و سرپرستی فعالیتهای همان تخصص را در مجموعه مشاور بر عهده دارد.
در شیوهنامه جدید نیز الزامات مشخصی برای سرگروه و افراد امتیازآور پیشبینی شده است.
از جمله:
- مدیرعامل الزاماً نباید فرد امتیازآور باشد؛
- اما باید شرایط امتیاز سرگروهی در یکی از تخصصهای مورد درخواست را کسب کند؛
- اگر اعضای هیئتمدیره بهعنوان افراد امتیازآور معرفی شوند، باید تمام شرایط امتیازآوری را داشته باشند؛
- مستند تماموقت بودن سرگروه و افراد فنی الزامی امتیازآور، بیمه از شرکت متقاضی است.
این ضوابط نشان میدهد انتخاب مدیرعامل، هیئتمدیره و نیروهای فنی باید از ابتدا هماهنگ با برنامه رتبهبندی شرکت انجام شود.
شرایط عمومی شرکت برای دریافت گرید مشاور انرژی
پیش از ورود به محاسبات امتیازی، وضعیت حقوقی و مدیریتی شرکت نیز باید مناسب باشد.
از جمله مواردی که باید بررسی شوند:
- ثبت قانونی شخصیت حقوقی
- مرتبط بودن فعالیت شرکت با خدمات مورد تقاضا
- مشخص بودن مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره
- تطابق اطلاعات ثبتی با آخرین تغییرات
- نداشتن موانع قانونی مرتبط با معاملات دولتی برای افراد مشمول
- برخورداری از نیروی انسانی واجد شرایط
- وجود ساختار مدیریتی و امکانات پشتیبانی قابل اثبات
- ثبت و بهروزرسانی اطلاعات موردنیاز در سامانه ساجات
شیوهنامه بهمن ۱۴۰۴ همچنین بر تطبیق اطلاعات شرکت با سامانههای رسمی مانند روزنامه رسمی و سوابق بیمه تأکید دارد و تغییرات ارکان شرکت، مدیرعامل، هیئتمدیره و افراد امتیازآور باید در ساجات اعمال شود.
مدارک اخذ رتبه مشاور انرژی
نوع دقیق مدارک به وضعیت شرکت، پایه مورد تقاضا، تخصص و افراد معرفیشده بستگی دارد، اما پرونده معمولاً حول چند گروه اصلی از مستندات شکل میگیرد.
مدارک ثبتی شرکت
از جمله:
- مدارک ثبت شرکت
- آخرین اطلاعات و تغییرات ثبتی
- اطلاعات مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره
- اطلاعات سهامداران یا شرکا حسب نوع شرکت
- روزنامه رسمی تأسیس و تغییرات مرتبط
- اطلاعات محل فعالیت شرکت
در شیوهنامه جدید، آدرس دفتر مرکزی باید با آدرس مندرج در آخرین روزنامه رسمی تطابق داشته باشد و برای مالکیت یا اجاره دفتر نیز مستندات قابل قبول پیشبینی شده است.
مدارک افراد امتیازآور
این گروه از مدارک میتواند شامل موارد زیر باشد:
- مدارک تحصیلی
- سوابق کاری
- گواهی اشتغال
- سوابق بیمه
- مدارک مربوط به سمت فرد در پروژهها
- مدارک مربوط به سابقه طراحی یا مطالعه
- مستندات لازم برای اثبات همکاری با شرکت
نحوه تطبیق مدرک تحصیلی با تخصص انرژی از طریق جدول اولویت رشتههای تحصیلی بررسی میشود.
مدارک سوابق کاری شرکت
برای استفاده از تجربه شرکت، قرارداد باید قابل استناد باشد.
شیوهنامه جدید ارائه متن موافقتنامه یا قرارداد دارای مشخصات لازم را الزامی دانسته و در صورت نیاز، پیوستهای شرح موضوع، شرح خدمات و حقالزحمه نیز باید ارائه شوند.
این موضوع در پروندههای ارتقای رتبه مشاور اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا صرف ارائه فهرستی از پروژهها بدون مستندات قراردادی کافی نیست.
مدارک ساختار مدیریتی و امکانات پشتیبانی
ساختار سازمانی، تشکیلات اداری، مستندات سیستمهای مدیریتی، دفتر کار، فعالیتهای پژوهشی و آموزشی و برخی شواهد مرتبط با امکانات شرکت میتوانند در این بخش مورد ارزیابی قرار گیرند.
طبق شیوهنامه، امتیاز ساختار مدیریتی و امکانات پشتیبانی باید از الزامات جداول مربوط تأمین شود.
مراحل اخذ رتبه مشاور انرژی
فرایند را میتوان به چند مرحله عملی تقسیم کرد.
مرحله اول: انتخاب دقیق تخصص
اولین تصمیم این است که شرکت در کدام حوزه درخواست رتبه دارد:
- تولید نیرو
- انتقال و توزیع نیرو
- دیسپاچینگ و مخابرات نیرو
- انرژی هستهای
- بهینهسازی انرژی
- انرژی تجدیدپذیر
انتخاب اشتباه تخصص میتواند باعث شود بخش مهمی از سوابق و نیروی انسانی شرکت قابل استفاده نباشد.
مرحله دوم: بررسی وضعیت ثبتی شرکت
موضوع فعالیت، مدیرعامل، اعضای هیئتمدیره، سهامداران، نشانی شرکت و آخرین تغییرات باید بررسی شوند.
هرگونه مغایرت بهتر است پیش از ارسال پرونده اصلاح شود.
مرحله سوم: ارزیابی مهندسین امتیازآور
برای هر فرد باید مشخص شود:
- مدرک او برای تخصص چه اولویتی دارد؟
- چند سال سابقه قابل قبول دارد؟
- سابقه بیمه او قابل تطبیق است؟
- سابقه طراحی یا مطالعه لازم را دارد؟
- میتواند بهعنوان سرگروه یا فرد الزامی معرفی شود؟
- وضعیت تماموقت بودن او مطابق ضابطه است؟
این مرحله معمولاً تعیینکنندهترین بخش برنامهریزی برای تامین نیروی مهندس رتبه دار است.
مرحله چهارم: بررسی سوابق شرکت
اگر پرونده برای ارتقا یا پایهای مطرح است که تجربه شرکت در آن مؤثر است، قراردادها باید از نظر موضوع، شرح خدمات، مبلغ، دوره اجرا و قابلیت انتساب به تخصص بررسی شوند.
مرحله پنجم: تکمیل اطلاعات در سامانه ساجات
پرونده تشخیص صلاحیت بهصورت الکترونیکی در سامانه جامع هوشمند تشخیص صلاحیت عوامل نظام فنی و اجرایی مدیریت میشود.
در شیوهنامه جاری نیز صراحتاً به ثبت و اصلاح اطلاعات مدیرعامل، هیئتمدیره و افراد امتیازآور در سامانه ساجات اشاره شده است.
مرحله ششم: ارسال پرونده و بررسی کارشناسی
بعد از تکمیل اطلاعات و مستندات، پرونده برای بررسی ارسال میشود.
ممکن است در این مرحله رفع نقص یا ارائه توضیحات و مستندات تکمیلی درخواست شود.
مرحله هفتم: صدور گواهینامه
پس از احراز شرایط، گواهینامه تشخیص صلاحیت شرکت در تخصص و پایه تأییدشده صادر میشود.
اطلاعات صلاحیت شرکتهای تأییدشده نیز برای استعلام عمومی در سامانههای مرتبط با نظام تشخیص صلاحیت قابل مشاهده است.
سامانه ساجات و ساجار چه تفاوتی دارند؟
این دو نام گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند.
سامانه ساجات
ساجات در فرایند تشکیل، تکمیل و بررسی پرونده تشخیص صلاحیت شرکت نقش دارد. اطلاعات شرکت، مدیران، مهندسین و درخواستهای مرتبط با صلاحیت از این مسیر مدیریت میشود. شیوهنامه جدید نیز ثبت تغییرات پرونده در ساجات را الزامی دانسته است.
سامانه ساجار
ساجار بیشتر در حوزه مشاهده و استعلام اطلاعات گواهینامه و وضعیت شرکتهای دارای صلاحیت شناخته میشود.
به زبان ساده، ساجات بیشتر با تشکیل و مدیریت پرونده ارتباط دارد و ساجار برای بررسی و استعلام وضعیت رتبه شرکت کاربرد دارد.
هزینه اخذ رتبه مشاور انرژی چقدر است؟
برای اخذ رتبه مشاور انرژی نمیتوان یک مبلغ ثابت و معتبر برای همه شرکتها اعلام کرد.
هزینه واقعی به وضعیت پرونده بستگی دارد و ممکن است شامل مواردی مانند:
- هزینههای اداری و فرایند پرونده
- اصلاحات ثبتی احتمالی شرکت
- هزینه آمادهسازی و تکمیل مدارک
- هزینه جذب و بهکارگیری نیروی فنی واجد شرایط
- بیمه و هزینههای قانونی نیروی انسانی
- هزینه خدمات کارشناسی و مشاوره، در صورت استفاده
- هزینه اصلاح یا تکمیل ساختار شرکت
باشد.
اگر شرکت از قبل تیم فنی مناسب و مدارک منظم داشته باشد، شرایط آن با شرکتی که نیازمند تغییر اعضا، جذب مهندس جدید و بازسازی پرونده است یکسان نیست.
به همین دلیل اعلام یک عدد ثابت بدون بررسی پرونده میتواند گمراهکننده باشد.
اخذ رتبه مشاور انرژی چقدر زمان میبرد؟
برای مدت زمان نیز نمیتوان یک عدد قطعی برای همه پروندهها تعیین کرد.
سرعت کار به عواملی مانند موارد زیر بستگی دارد:
- آماده بودن مدارک
- صحت اطلاعات ثبتی
- کامل بودن سوابق بیمه
- وضعیت افراد امتیازآور
- نیاز یا عدم نیاز به تغییرات شرکت
- کیفیت مستندات قراردادها
- تعداد دفعات رفع نقص
- حجم بررسی پرونده در مرجع مربوط
شرکتی که قبل از ارسال، پرونده خود را کامل ارزیابی کرده باشد معمولاً با ریسک کمتری برای رفتوبرگشتهای غیرضروری مواجه میشود.
تامین نیروی مهندس رتبه دار چگونه باید انجام شود؟
یکی از پرتکرارترین نیازهای شرکتها، تامین نیروی مهندس رتبه دار یا مهندس امتیازآور است.
اما انتخاب نیرو باید بر مبنای تخصص مورد تقاضا انجام شود.
برای نمونه، داشتن یک مهندس برق باتجربه به این معنا نیست که همان فرد برای تمام شش تخصص گروه انرژی بالاترین اولویت را دارد. جدول شماره ۲ برای هر رشته تحصیلی و هر تخصص اولویت متفاوتی تعیین کرده است.
پیش از معرفی یک مهندس باید حداقل پنج موضوع بررسی شود:
- رشته و گرایش دقیق مدرک
- اولویت مدرک برای تخصص مورد تقاضا
- سابقه کار پس از اخذ مدرک حسب ضوابط
- سابقه طراحی یا مطالعه مرتبط
- سوابق بیمه و وضعیت همکاری با شرکت
اشتباه مهم در تامین مهندس امتیازآور
استفاده از یک مهندس صرفاً به دلیل تعداد سال بالای بیمه میتواند تصمیم اشتباهی باشد.
اگر نوع سابقه، سمت، مدرک یا زمینه فعالیت فرد با ضوابط تخصص انتخابی تطبیق نداشته باشد، ممکن است تمام سابقه مورد انتظار شرکت قابل امتیازدهی نباشد.
سوابق اجرایی شرکت چه تأثیری در رتبه دارد؟
تجربه کاری شرکت یکی از عوامل رسمی ارزیابی صلاحیت مشاوران است.
اما هر قرارداد شرکت الزاماً بهصورت کامل در تخصص انرژی پذیرفته نمیشود.
برای انتساب یک قرارداد، مواردی مانند:
- موضوع قرارداد
- شرح خدمات
- نوع عملیات
- تخصص مرتبط
- سهم شرکت در قرارداد
- مراحل طراحی، مطالعه یا نظارت
- مستندات مالی و قراردادی
بررسی میشوند.
به همین دلیل بهتر است شرکتها از همان زمان عقد قراردادهای مشاوره، اسناد و پیوستهای فنی پروژه را منظم نگهداری کنند. این مدارک هنگام ارتقای رتبه میتوانند اهمیت زیادی پیدا کنند.
تفاوت رتبه مشاور انرژی با رتبه پیمانکاری نیرو چیست؟
این دو گواهینامه از نظر ماهیت فعالیت یکسان نیستند.
رتبه مشاور عمدتاً به توان شرکت در ارائه خدماتی مانند مطالعات، طراحی، کنترل مهندسی، نظارت، مدیریت و سایر خدمات مشاورهای مرتبط است. آییننامه تشخیص صلاحیت مشاوران نیز دامنه خدمات مشاوره را از امکانسنجی و مطالعات تا طراحی، نظارت، مهندسی ارزش و مدیریت طرح تعریف کرده است.
در مقابل، تشخیص صلاحیت پیمانکاران بر توان اجرای عملیات پیمانکاری تمرکز دارد.
بنابراین شرکتی که طراحی نیروگاه خورشیدی انجام میدهد، الزاماً همان مسیر رتبهبندی شرکتی را طی نمیکند که اجرای کامل پروژه نیروگاه را بر عهده دارد.
مزایای دریافت گرید مشاور انرژی
دریافت گواهینامه معتبر میتواند چند مزیت عملی برای شرکت ایجاد کند:
- مشخص شدن رسمی حوزه تخصصی شرکت
- افزایش امکان حضور در پروژههای مشاورهای مرتبط
- امکان ارائه سابقه منسجمتر در ارزیابیهای حرفهای
- توسعه بازار خدمات طراحی و مطالعات
- فراهم شدن مسیر ارتقای پایه
- افزایش اعتبار فنی در مذاکره با کارفرمایان
- امکان برنامهریزی برای حضور در پروژههای بزرگتر
- شفاف شدن ظرفیت حرفهای شرکت در تخصص موردنظر
با این حال، بیشترین ارزش رتبه زمانی ایجاد میشود که شرکت واقعاً زیرساخت فنی متناسب با تخصص خود داشته باشد.
محدودیتها و تعهدات پس از اخذ رتبه
دریافت گواهینامه پایان کار نیست.
شرکت باید شرایطی را که گواهینامه بر مبنای آن صادر شده حفظ کند.
از جمله:
- نگهداری نیروی انسانی کلیدی واجد شرایط
- ثبت تغییرات افراد امتیازآور
- کنترل ظرفیت ارجاع کار
- تمدید بهموقع گواهینامه
- حفظ مستندات قراردادها
- اعلام تغییرات مدیریتی و ثبتی
- رعایت ضوابط پذیرش پروژه
در شیوهنامه جدید تصریح شده که تغییرات مربوط به ارکان شرکت، مدیرعامل، هیئتمدیره و افراد امتیازآور باید در سامانه ساجات ثبت و برای بررسی ارسال شود.
تمدید رتبه مشاور انرژی
گواهینامه شرکت باید در دوره اعتبار خود مدیریت و در موعد مناسب برای تمدید رتبه مشاور آن اقدام شود.
در زمان تمدید رتبه، وضعیت فعلی شرکت اهمیت دارد. اگر نیروی امتیازآور از شرکت خارج شده، ترکیب هیئتمدیره تغییر کرده یا اطلاعات شرکت بهروز نشده باشد، نباید فرض کرد که رتبه قبلی بهصورت خودکار تمدید خواهد شد.
شرکت بهتر است پیش از نزدیک شدن به پایان اعتبار، موارد زیر را کنترل کند:
- افراد امتیازآور
- سوابق بیمه
- قراردادهای جدید
- تغییرات روزنامه رسمی
- اطلاعات مدیرعامل
- نشانی شرکت
- وضعیت پرونده در ساجات
ارتقای رتبه مشاور انرژی
شرکتی که پایه ۳ دارد میتواند پس از احراز شرایط برای پایه بالاتر اقدام کند.
ارتقای رتبه معمولاً با نگاه دقیقتری به مجموعه توان شرکت انجام میشود و تنها افزایش تعداد مهندسان کافی نیست.
مواردی مانند:
- تجربه کاری شرکت
- امتیاز قراردادها
- ترکیب نیروی متخصص
- سابقه افراد امتیازآور
- ساختار مدیریتی
- امکانات پشتیبانی
- سوابق طراحی و مطالعه
- تطابق مدارک با تخصص
باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
نکته مهم این است که برنامه ارتقای رتبه بهتر است از چند سال قبل در مدل مدیریت قراردادها و منابع انسانی شرکت دیده شود، نه فقط زمانی که شرکت تصمیم به ارسال پرونده میگیرد.
اشتباهات رایج در اخذ رتبه مشاور انرژی
انتخاب تخصص بدون بررسی جدول رشتههای تحصیلی
انتخاب تخصص بر اساس نام شرکت یا تصور مدیران کافی نیست. ابتدا باید مشخص شود تیم شرکت برای کدام تخصص بیشترین قابلیت امتیازآوری دارد.
جذب مهندس پیش از بررسی سابقه
گاهی شرکت با یک نیروی فنی قرارداد میبندد و سپس مشخص میشود رشته، سابقه طراحی یا سابقه بیمه او شرایط مورد انتظار را ندارد.
تکیه بر سابقه بیمه بدون بررسی نوع فعالیت
تمام سابقه بیمه الزاماً سابقه مفید یکسان برای رتبه محسوب نمیشود.
ارائه قرارداد بدون شرح خدمات روشن
عنوان عمومی یک قرارداد ممکن است برای تشخیص تخصص کافی نباشد. پیوست شرح خدمات و مستندات فنی میتواند نقش تعیینکننده داشته باشد.
تغییر مدیرعامل یا افراد امتیازآور بدون اصلاح پرونده
اطلاعات شرکت باید با وضعیت واقعی آن هماهنگ باشد.
استفاده صوری از نیروی متخصص
شیوهنامه جدید برای سرگروه و افراد الزامی امتیازآور مستندات مشخصی در خصوص تماموقت بودن و بیمه پیشبینی کرده است؛ بنابراین ساختار منابع انسانی باید واقعی و قابل اثبات باشد.
نکات تخصصی برای افزایش احتمال تشکیل پرونده صحیح
اولین اقدام، خرید خدمات یا جذب نیروی جدید نیست؛ ممیزی وضعیت موجود شرکت است.
پیشنهاد میشود قبل از هر تغییر:
- تخصص هدف مشخص شود.
- تمام مدارک تحصیلی افراد بررسی شود.
- سابقه بیمه هر فرد استخراج و تطبیق داده شود.
- سوابق طراحی و مطالعه تفکیک شود.
- وضعیت مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره بررسی شود.
- قراردادهای قبلی از نظر قابلیت امتیازدهی دستهبندی شوند.
- کمبود امتیازها مشخص شود.
- سپس درباره جذب نیروی جدید یا تغییر ساختار تصمیمگیری شود.
این روش جلوی بسیاری از هزینههای غیرضروری را میگیرد.
آیا هر شرکت میتواند چند تخصص انرژی بگیرد؟
آییننامه امکان احراز صلاحیت در بیش از یک تخصص را پیشبینی کرده است، مشروط بر اینکه شرکت برای هر تخصص نیروی انسانی و سایر شرایط لازم را داشته باشد.
بنابراین شرکتی ممکن است برای مثال هم در حوزه تولید نیرو و هم انرژی تجدیدپذیر درخواست صلاحیت داشته باشد؛ اما باید شرایط هر دو تخصص را جداگانه تأمین کند.
صرف دریافت یک رتبه در گروه انرژی به معنای صلاحیت خودکار در تمام تخصصهای آن گروه نیست.
رتبه شرکت مشاور انرژی چه ارتباطی با مناقصات دولتی دارد؟
در پروژههایی که مشمول نظام انتخاب و ارجاع کار به مشاوران هستند، صلاحیت و پایه شرکت یکی از مؤلفههای مهم بررسی توان متقاضی است.
قانون و مقررات مربوط به خرید خدمات مشاوره نیز ارزیابی کیفی مشاوران و رعایت نظام تشخیص صلاحیت را در فرایندهای مرتبط مورد توجه قرار دادهاند.
با این حال، گواهینامه صلاحیت بهتنهایی جایگزین سایر شرایط اسناد مناقصه یا انتخاب مشاور نمیشود.
کارفرما ممکن است علاوه بر رتبه، مواردی مانند تجربه مشابه، تیم پیشنهادی، ظرفیت آزاد، توان مالی یا سوابق مشخص پروژه را نیز بررسی کند.
سوالات متداول درباره اخذ رتبه مشاور انرژی
اخذ رتبه مشاور انرژی از کدام پایه شروع میشود؟
رتبههای مشاور در تخصصهای مختلف شامل پایههای ۳، ۲ و ۱ هستند. پایه مناسب هر شرکت بر اساس شرایط و امتیازات احرازشده آن تعیین میشود.
بالاترین رتبه مشاور انرژی چیست؟
پایه ۱ بالاترین پایه تشخیص صلاحیت در هر تخصص مشاورهای است.
گروه انرژی شامل چه تخصصهایی است؟
طبق اصلاحات سال ۱۴۰۴، شامل تولید نیرو، انتقال و توزیع نیرو، دیسپاچینگ و مخابرات نیرو، انرژی هستهای، بهینهسازی انرژی و انرژی تجدیدپذیر است.
آیا مهندس برق برای اخذ رتبه مشاور انرژی مناسب است؟
در بسیاری از تخصصهای انرژی، رشتههای برق از رشتههای مهم و دارای اولویت هستند؛ اما اولویت دقیق به تخصص مورد درخواست و گرایش مدرک بستگی دارد.
آیا مهندس مکانیک هم برای رتبه انرژی امتیاز دارد؟
بله، رشتهها و گرایشهای مختلف مکانیک در جدول اولویت مدارک گروه انرژی آمدهاند، اما میزان اولویت آنها در تخصصهای مختلف یکسان نیست.
آیا سابقه بیمه برای افراد امتیازآور ضروری است؟
در شیوهنامه جاری، سابقه کار افراد امتیازآور اصولاً بر اساس سابقه بیمه و تطبیق آن با گواهی سابقه کار بررسی میشود و برای برخی وضعیتهای خاص استثناهایی تعیین شده است.
آیا مدیرعامل حتماً باید مهندس امتیازآور باشد؟
خیر. طبق شیوهنامه جدید الزامی به معرفی مدیرعامل بهعنوان فرد امتیازآور نیست، اما مدیرعامل باید شرایط امتیاز سرگروهی در یکی از تخصصهای مورد درخواست را طبق ضابطه کسب کند.
آیا میتوان همزمان چند تخصص انرژی دریافت کرد؟
در صورت تأمین شرایط لازم برای هر تخصص، امکان درخواست بیش از یک تخصص وجود دارد.
داشتن رتبه مشاور انرژی برنده شدن در مناقصه را تضمین میکند؟
خیر. رتبه نشاندهنده صلاحیت شرکت در حوزه مشخص است؛ شرایط ارزیابی هر پروژه، ظرفیت، سوابق مشابه و سایر الزامات مناقصه جداگانه بررسی میشوند.
برای اخذ رتبه مشاور انرژی حتماً باید سابقه پروژه داشته باشیم؟
اهمیت و حد نصاب تجربه کاری با پایه و وضعیت پرونده ارتباط دارد. ارزیابی باید بر اساس جداول و ضوابط همان درخواست انجام شود و نمیتوان یک شرط یکسان برای تمام پایهها و تخصصها اعلام کرد.
جمعبندی
اخذ رتبه مشاور انرژی زمانی نتیجه مطلوبی دارد که شرکت قبل از ارسال درخواست، سه موضوع را همزمان مدیریت کند: تخصص مناسب، تیم فنی قابل امتیاز و مستندات قابل استناد.
اصلاحات اخیر نشان میدهد بررسی رشته تحصیلی، سابقه بیمه، سابقه طراحی، تماموقت بودن افراد کلیدی و مستندات قراردادی با جزئیات انجام میشود. بنابراین دریافت گرید مشاور را نباید صرفاً یک ثبتنام اداری در سامانه ساجات دانست.
برای شرکتی که قصد ورود حرفهای به حوزه تولید نیرو، انتقال و توزیع، دیسپاچینگ، بهینهسازی یا انرژی تجدیدپذیر را دارد، انتخاب درست تخصص و طراحی صحیح ترکیب نیروی انسانی میتواند از دوبارهکاری، جذب نیروی نامناسب و ایجاد نقص در پرونده جلوگیری کند.
برای ارزیابی شرایط شرکت، مهندسین امتیازآور و مدارک موردنیاز میتوانید با نیک پارس از طریق شماره 02191002696 در ارتباط باشید.
نیک پارس میتواند پرونده شرکت را از مرحله بررسی اولیه و انتخاب تخصص تا آمادهسازی مدارک، تامین قانونی نیروی مهندس واجد شرایط، تشکیل پرونده، رفع نقص، تمدید و ارتقای رتبه همراهی کند؛ با تمرکز بر شرایط واقعی شرکت و ضوابط جاری تشخیص صلاحیت.
برای اخذ رتبه مشاور انرژی، پیدا کردن اطلاعات دقیق درباره شرایط و مدارک موردنیاز همیشه راحت نیست. این مطلب کمک کرد مسیر کار رو بهتر بشناسم و بدونم از کجا باید شروع کنم.
ما برای فعالیت در پروژه های حوزه انرژی دنبال اخذ رتبه مشاور بودیم و توضیحات این صفحه چند نکته مهمی داشت که قبل از اقدام بهشون توجه نکرده بودیم.