اخذ رتبه مشاور محیط زیست فرایند ارزیابی صلاحیت شرکتهای مهندسان مشاور برای ارائه خدمات تخصصی زیستمحیطی است. سازمان برنامه و بودجه شرکتها را با توجه به نیروی انسانی متخصص، سوابق حرفهای، تجربه شرکت، ساختار مدیریتی و امکانات پشتیبانی بررسی کرده و در صورت احراز شرایط، صلاحیت محیط زیست را در پایههای ۳، ۲ یا ۱ صادر میکند.
فعالیت حرفهای در پروژههای زیستمحیطی فقط به داشتن چند کارشناس محیط زیست یا درج موضوع فعالیت مرتبط در اساسنامه محدود نمیشود. زمانی که یک شرکت قصد دارد در بازار رسمی خدمات مهندسی مشاور، پروژههای دولتی و فرآیندهای ارزیابی کیفی حضور جدی داشته باشد، موضوع اخذ رتبه مشاور محیط زیست اهمیت پیدا میکند.
در این صلاحیت، ترکیب نیروی انسانی، رشته تحصیلی نفرات امتیازآور، سابقه حرفهای، تجربه شرکت و نحوه مستندسازی آنها اهمیت مستقیم دارد. به همین دلیل ممکن است دو شرکت با تعداد کارکنان مشابه، شرایط کاملاً متفاوتی برای دریافت گرید داشته باشند.
از سوی دیگر، محیط زیست یکی از تخصصهای رسمی نظام تشخیص صلاحیت مشاوران است و دامنه خدمات آن موضوعاتی مانند مطالعات آب، خاک و هوا، ارزیابی زیستمحیطی، پایش، کنترل آلودگی، مدیریت پسماند، تنوع زیستی و مدیریت محیط زیست را در بر میگیرد.
رتبه مشاور محیط زیست چیست؟
رتبه یا گرید مشاور محیط زیست، گواهی تشخیص صلاحیتی است که توان حرفهای یک شرکت مهندسان مشاور را برای ارائه خدمات تخصصی در حوزه محیط زیست مشخص میکند.
طبق آییننامه تشخیص صلاحیت مشاوران، تعیین صلاحیت مشاوران در هر تخصص در سه سطح اصلی انجام میشود:
- پایه ۳
- پایه ۲
- پایه ۱
پایه ۳ سطح آغازین در ساختار رتبهبندی است و با افزایش توان تخصصی، تجربه کاری، امتیاز نیروی انسانی و سایر شاخصهای مقرر، امکان ارتقا رتبه به پایههای بالاتر فراهم میشود.
بنابراین اصطلاحات اخذ رتبه مشاور محیط زیست و اخذ گرید مشاور محیط زیست در کاربرد عمومی تقریباً به یک فرایند اشاره دارند.
تخصص محیط زیست چه خدماتی را پوشش میدهد؟
یکی از نکات مهم قبل از اقدام برای دریافت رتبه این است که شرکت بداند این صلاحیت دقیقاً چه نوع خدماتی را پوشش میدهد.
در شرح خدمات رسمی تخصص محیط زیست، مواردی مانند موضوعات زیر دیده میشود:
- مطالعات زیستمحیطی آب
- مطالعات خاک
- مطالعات هوا
- شناخت عوامل آلاینده
- پیشگیری از آلودگی محیط زیست
- ارائه راهکار برای کاهش یا رفع آلودگی
- بازسازی محیط زیست
- ارزیابی زیستمحیطی
- بازیافت مواد و انرژی
- پایش محیط زیست
- فناوری و تکنولوژی پاک
- صرفهجویی در مصرف انرژی و مواد
- امحا و دفع پسماندها
- تنوع زیستی
- مدیریت زیستمحیطی
این دامنه نشان میدهد که گرید محیط زیست صرفاً برای تهیه چند گزارش زیستمحیطی تعریف نشده و میتواند مجموعه گستردهای از مطالعات تخصصی و خدمات مشاورهای را پوشش دهد.
ارتباط رتبه محیط زیست با ارزیابی زیستمحیطی
بخش مهمی از خدمات شرکتهای دارای صلاحیت محیط زیست میتواند به مطالعات و ارزیابیهای زیستمحیطی پروژهها مرتبط باشد.
در پروژههای صنعتی، عمرانی، زیرساختی، معدنی، انرژی و توسعهای، موضوعاتی مانند اثر پروژه بر آب، خاک، هوا، اکوسیستم، پوشش گیاهی، حیات وحش، پسماند، آلایندهها و منابع طبیعی ممکن است نیازمند بررسی تخصصی باشد.
در نتیجه شرکتی که قصد ورود حرفهای به چنین پروژههایی دارد، باید علاوه بر دریافت صلاحیت مناسب، از نظر نیروی انسانی نیز واقعاً توان انجام مطالعات مربوط را داشته باشد.
مرجع اخذ رتبه مشاور محیط زیست کدام است؟
تشخیص صلاحیت مشاوران در چارچوب نظام فنی و اجرایی توسط سازمان برنامه و بودجه کشور انجام میشود. آییننامه نیز صراحتاً تشخیص صلاحیت مشاوران را از وظایف سازمان دانسته است.
در فرایند اجرایی، دو نام بسیار مهم هستند:
سامانه ساجات
ساجات سامانهای است که برای تشکیل و بررسی پروندههای تشخیص صلاحیت مورد استفاده قرار میگیرد.
اطلاعات شرکت، مدیران، نفرات فنی، سوابق، مدارک تحصیلی و سایر مستندات مورد نیاز پرونده در این فرایند ثبت و بررسی میشود.
سامانه ساجار
ساجار بیشتر از منظر مشاهده و استعلام اطلاعات شرکتهای تشخیص صلاحیتشده اهمیت دارد.
پس از تأیید صلاحیت، اطلاعات شرکتها به تفکیک رشته، تخصص و پایه قابل مشاهده و استعلام است.
بنابراین نباید ساجات و ساجار را یک سامانه با کاربرد یکسان تصور کرد؛ اولی در فرایند تشکیل و رسیدگی پرونده اهمیت دارد و دومی در استعلام و مشاهده صلاحیتها کاربرد بیشتری پیدا میکند.
آیا محیط زیست یک رشته مستقل در رتبهبندی مشاوران است؟
محیط زیست در جداول تشخیص صلاحیت، در گروه تخصصهای مشترک قرار گرفته و یکی از تخصصهای رسمی مورد ارزیابی مشاوران است. آییننامه همچنین محیط زیست را در گروه تخصصهایی قرار داده که شرایط آنها براساس جدول ۱-۱ بررسی میشود.
این موضوع با رتبهبندی پیمانکاران تفاوت دارد.
گاهی در فضای کسبوکار عباراتی مانند «رتبه پیمانکاری محیط زیست» و «رتبه مشاور محیط زیست» بهجای یکدیگر استفاده میشوند؛ در حالی که تشخیص صلاحیت پیمانکاران و تشخیص صلاحیت مشاوران دو ساختار متفاوت دارند.
برای فعالیت مطالعاتی، طراحی، پایش و خدمات مشاورهای زیستمحیطی، موضوع اصلی صلاحیت مشاور محیط زیست است.
پایههای رتبه مشاور محیط زیست
ساختار کلی رتبهبندی مشاوران محیط زیست شامل سه پایه است.
| پایه | جایگاه در ساختار صلاحیت | حداکثر تعداد کار مجاز طبق جدول ۱-۱ | تمرکز اصلی ارزیابی |
|---|---|---|---|
| پایه ۳ | پایه اولیه | ۴ کار | نیروی انسانی واجد شرایط و حداقل امتیازات مقرر |
| پایه ۲ | سطح بالاتر | ۵ کار | نیروی انسانی قویتر، تجربه شرکت و امتیازات بیشتر |
| پایه ۱ | بالاترین پایه معمول تخصص | ۶ کار | سابقه، تجربه، نیروی انسانی و ساختار حرفهای قویتر |
در جدول ۱-۱ آییننامه، حداقل امتیاز کل برای پایههای ۳، ۲ و ۱ نیز بهترتیب افزایش مییابد. برای تخصصهایی مانند محیط زیست، حداقل امتیاز کل جدول به ترتیب ۳۰۹، ۵۰۴ و ۶۴۲ تعیین شده است.
این اعداد به معنای آن نیست که صرفاً با جمع کردن یک عدد مشخص میتوان گرید گرفت. نحوه تشکیل امتیاز، رشته تحصیلی نفرات، سابقه مرتبط، وضعیت تماموقت، تجربه شرکت و مستندات نیز باید با ضوابط تطابق داشته باشد.
شرایط اخذ رتبه مشاور محیط زیست
برای دریافت رتبه مشاور محیط زیست باید مجموعهای از شرایط حقوقی و فنی بهطور همزمان فراهم باشد.
۱. شرکت باید موضوع فعالیت مرتبط داشته باشد
براساس اصلاحات آییننامه، برای اشخاص حقوقی باید انجام خدمات مشاوره مرتبط با حوزه فعالیت در اساسنامه شرکت پیشبینی شده باشد.
بنابراین اگر اساسنامه شرکت صرفاً فعالیتهای تجاری، پیمانکاری یا موضوعات نامرتبط را پوشش دهد، ممکن است قبل از تشکیل پرونده نیاز به اصلاح موضوع فعالیت شرکت وجود داشته باشد.
۲. شرکت باید نیروی انسانی امتیازآور مناسب داشته باشد
یکی از مهمترین بخشهای رتبه بندی مشاوران، نیروی انسانی متخصص است.
در تخصص محیط زیست نمیتوان صرفاً تعداد کارکنان را معیار قرار داد. رشته تحصیلی، سابقه کار مفید، نوع سابقه، مدت همکاری با شرکت و جایگاه فرد در ترکیب فنی همگی اهمیت دارند.
افراد فنی الزامی امتیازآور باید مطابق ضوابط، شرایط مربوط به اشتغال تماموقت را نیز رعایت کنند.
۳. تحصیلات افراد باید با تخصص محیط زیست تطابق داشته باشد
جدول شماره ۲ آییننامه برای تخصصهای مختلف، اولویت رشتههای تحصیلی را تعیین میکند.
برای تخصص محیط زیست، رشته «محیط زیست ـ بهداشت» در اولویت بالاتر قرار دارد. برخی رشتههای دیگر مانند منابع آب و آب و خاک، عمران و برنامهریزی شهری و منطقهای یا بعضی رشتههای مهندسی نیز بسته به جدول و اولویت تعیینشده میتوانند در ترکیب تخصصی پرونده مؤثر باشند.
به همین دلیل پیش از هرگونه تامین مهندس امتیازآور باید جدول رشته تحصیلی و سابقه فرد بررسی شود.
وجود مدرک کارشناسی ارشد یا دکتری به تنهایی تضمین نمیکند که آن فرد برای تخصص محیط زیست امتیاز لازم را ایجاد کند.
۴. سوابق کاری باید واقعی و قابل اثبات باشند
فقط نوشتن سابقه در رزومه کافی نیست.
نوع سابقه حرفهای فرد و ارتباط آن با تخصص مورد درخواست در میزان امتیاز اثر دارد. آییننامه برای فعالیتهایی مانند خدمات مشاوره، طراحی، مدیریت پروژه، نظارت، کار اجرایی و سوابق علمی ضرایب متفاوتی در نظر گرفته است.
هرچه سابقه فرد مستندتر و ارتباط آن با تخصص محیط زیست روشنتر باشد، بررسی پرونده منطقیتر خواهد بود.
۵. افراد امتیازآور نباید همزمان در پروندههای ناسازگار استفاده شوند
یکی از موضوعاتی که در پروندههای رتبهبندی باید جدی گرفته شود، استفاده همزمان از امتیاز یک فرد در چند شرکت یا ساختار متعارض است.
ضوابط تشخیص صلاحیت بر عدم استفاده از امتیاز افراد فنی الزامی در شرکتهای دیگر مشاور، پیمانکاری، مدیریت طرح یا ساختارهای مشابه تأکید دارد.
بنابراین تامین مهندس امتیازآور باید در چارچوب قانونی، با رابطه کاری واقعی و مدارک قابل دفاع انجام شود.
حداقل نیروی انسانی مورد نیاز برای پایه ۳ محیط زیست
این بخش از مهمترین موضوعات برای شرکتهایی است که اولین بار برای اخذ گرید مشاور محیط زیست اقدام میکنند.
چون محیط زیست در گروه تخصصهای مشمول جدول ۱-۱ قرار دارد، شرایط پایه ۳ آن طبق این جدول بررسی میشود.
برای پایه ۳، ساختار حداقل افراد فنی الزامی شامل موارد زیر است:
- یک کارشناس با امتیاز معادل ۵ سال سابقه کار مفید، منطبق با اولویت یک جدول رشته تحصیلی؛
- یک کارشناس با امتیاز معادل ۵ سال سابقه کار مفید، منطبق با اولویت دو؛
- یک کارشناس با امتیاز معادل ۴ سال سابقه کار مفید، منطبق با اولویت سه.
حداقل امتیازهای مربوط به این افراد و سایر بخشهای پرونده نیز باید تأمین شود.
نکته مهم این است که عبارت «معادل سابقه» با صرفاً تعداد سالهای درجشده در رزومه یکی نیست. مدرک تحصیلی، نوع سابقه، زمان اخذ مدرک و سایر ضرایب میتواند در امتیاز نهایی تأثیر داشته باشد.
شرایط پایه ۲ مشاور محیط زیست
در پایه ۲ شرایط نیروی انسانی سختتر میشود.
در جدول ۱-۱ برای این پایه، سرگروه و افراد فنی باید امتیازات بالاتری از سابقه مفید داشته باشند؛ از جمله معادل ۸ سال برای فرد اولویت یک، ۶ سال برای اولویت دو و ۵ سال برای اولویت سه.
علاوه بر نیروی انسانی، امتیاز تجربه کاری شرکت و ساختار مدیریتی نیز در پایه ۲ افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل ارتقا از پایه ۳ به ۲ صرفاً با گذشت زمان اتفاق نمیافتد.
شرکت باید در فاصله فعالیت خود، هم سابقه قابل قبول ایجاد کند و هم ساختار فنی خود را حفظ و تقویت کند.
شرایط پایه ۱ مشاور محیط زیست
پایه ۱ بالاترین پایه متداول در یک تخصص مشاورهای است.
در جدول مربوط به تخصص محیط زیست، برای پایه ۱ نیروی انسانی قویتری مورد نیاز است؛ از جمله فرد اولویت یک با امتیاز معادل ۱۰ سال سابقه مفید، فرد اولویت دو با معادل ۸ سال و فرد اولویت سه با معادل ۶ سال سابقه مفید.
همزمان امتیاز تجربه کاری شرکت و ساختار مدیریتی نیز باید در سطح بالاتری قرار داشته باشد.
بنابراین برنامهریزی برای پایه ۱ باید از چند سال قبل و از زمان فعالیت شرکت آغاز شود؛ نه زمانی که شرکت تصمیم گرفته فوراً درخواست ارتقا ثبت کند.
نفرات امتیازآور چه نقشی در رتبه محیط زیست دارند؟
در بسیاری از پروندهها، اصلیترین مانع اخذ رتبه مشاور محیط زیست کمبود یا نامناسب بودن ترکیب نفرات امتیازآور است.
هر مهندس یا کارشناس ممکن است از نظر موارد زیر وضعیت متفاوتی داشته باشد:
- رشته دانشگاهی
- مقطع تحصیلی
- تاریخ اخذ مدرک
- سابقه بعد از فارغالتحصیلی
- نوع پروژههای انجامشده
- سمت فرد در پروژهها
- سابقه بیمه
- سابقه حضور در شرکت متقاضی
- سابقه استفاده از امتیاز در شرکت دیگر
- ارتباط تجربه کاری با محیط زیست
حتی ماندگاری فرد در شرکت نیز میتواند بر امتیاز او تأثیر داشته باشد. در جداول آییننامه برای تداوم سابقه حضور افراد امتیازآور ضرایب مشخصی پیشبینی شده است.
تامین مهندس امتیازآور چگونه باید انجام شود؟
اگر شرکت نیروی کافی برای تشکیل پرونده ندارد، اولین اقدام نباید صرفاً پیدا کردن فردی با سابقه بالا باشد.
ابتدا باید مشخص شود دقیقاً کدام جایگاه پرونده خالی است:
- اولویت یک؟
- اولویت دو؟
- اولویت سه؟
- سرگروه؟
- عضو هیئتمدیره؟
- مدیرعامل؟
- فرد فنی تکمیلی؟
سپس مشخصات فرد پیشنهادی با جدول رشته تحصیلی و سابقه حرفهای تطبیق داده شود.
استفاده صوری از مدارک افراد، علاوه بر ایجاد ریسک حقوقی، میتواند در زمان بررسی مستندات یا تمدید صلاحیت شرکت مشکل ایجاد کند.
اگر قصد دارید قبل از تشکیل پرونده مشخص شود شرکت شما در حال حاضر برای پایه ۳، ارتقا پایه یا تکمیل نفرات امتیازآور چه کمبودهایی دارد، کارشناسان نیک پارس میتوانند مدارک ثبتی، ترکیب هیئتمدیره و سوابق مهندسان را پیش از ثبت درخواست بررسی کنند.
نقش مدیرعامل و اعضای هیئتمدیره در اخذ گرید
یکی از اشتباهات رایج این است که تمام تمرکز شرکت روی چند مهندس امتیازآور قرار میگیرد و وضعیت مدیرعامل و هیئتمدیره بررسی نمیشود.
طبق شرایط عمومی اصلاحشده تشخیص صلاحیت مشاوران:
- تحصیلات تخصصی اعضای هیئتمدیره، مدیرعامل و افراد امتیازآور باید با ضوابط مربوط تطابق داشته باشد؛
- حداقل مدرک کارشناسی ملاک پایه تحصیلی مقرر است؛
- امتیاز مدیرعامل باید با امتیاز مورد نیاز سرگروه یکی از تخصصهای مشاور تطابق داشته باشد؛
- امکان حضور یک نفر با تخصص امور اقتصادی، برنامهریزی یا مدیریت در ترکیب هیئتمدیره نیز در آییننامه پیشبینی شده است.
به همین علت تغییر مدیرعامل یا اعضای هیئتمدیره بدون بررسی تأثیر آن بر گرید میتواند پرونده شرکت را تحت تأثیر قرار دهد.
سابقه بیمه چه اهمیتی دارد؟
سوابق بیمه در عمل یکی از اسناد مهم برای بررسی رابطه کاری و سوابق افراد محسوب میشود، اما نباید آن را تنها معیار تشخیص صلاحیت دانست.
در بررسی سوابق باید میان چند موضوع تفکیک قائل شد:
- سابقه بیمه فرد؛
- سابقه حرفهای مرتبط؛
- تاریخ اخذ مدرک دانشگاهی؛
- سمت فرد در پروژه؛
- ارتباط پروژه با تخصص محیط زیست؛
- حضور واقعی فرد در شرکت.
ممکن است فرد سابقه بیمه طولانی داشته باشد، اما همه آن سابقه برای تخصص محیط زیست یا در امتیازبندی پرونده قابل استفاده نباشد.
سوابق اجرایی شرکت چگونه بر رتبه تأثیر میگذارد؟
یکی از عوامل رسمی تشخیص صلاحیت، کارهای انجامشده یا تجربه کاری شرکت است.
در بررسی تجربه شرکت، صرف داشتن قرارداد کافی نیست. ماهیت خدمات، ارتباط آن با تخصص مورد تقاضا، مستندات قراردادی، حقالزحمه خدمات مشاوره و مدارک اثبات انجام کار اهمیت پیدا میکنند.
نمونه موضوعاتی که ممکن است در سوابق مرتبط با محیط زیست مطرح شوند عبارتاند از:
- پایش آلودگی
- ارزیابی زیستمحیطی
- مطالعات آب، خاک و هوا
- مدیریت پسماند
- برنامههای کنترل آلایندهها
- مطالعات تنوع زیستی
- مدیریت محیط زیست
- بررسی اثر پروژههای توسعهای بر محیط پیرامون
ملاک نهایی، ضوابط پرونده و تشخیص مرجع بررسیکننده است.
مراحل اخذ رتبه مشاور محیط زیست
مرحله اول: بررسی وضعیت حقوقی شرکت
ابتدا اطلاعات ثبت شرکت بررسی میشود:
- نوع شخصیت حقوقی
- اساسنامه
- موضوع فعالیت
- آخرین تغییرات
- مدیرعامل
- اعضای هیئتمدیره
- صاحبان امضا
اگر موضوع فعالیت با خدمات مهندسی مشاور مرتبط نباشد، ممکن است پیش از شروع پرونده نیاز به ثبت تغییرات شرکت وجود داشته باشد.
مرحله دوم: تعیین پایه قابل درخواست
شرکت باید مشخص کند شرایط کدام پایه را دارد.
برای شرکت تازهوارد معمولاً موضوع پایه ۳ مطرح است، اما تشخیص نهایی باید براساس امتیاز واقعی شرکت انجام شود.
در پروندههای تمدید یا ارتقا، سوابق و پایه فعلی نیز بررسی میشوند.
مرحله سوم: بررسی مهندسان و افراد امتیازآور
در این مرحله برای هر فرد موارد زیر استخراج میشود:
- رشته تحصیلی
- مقطع
- سابقه کار
- سابقه بیمه
- سوابق پروژه
- سمتها
- تاریخهای شروع و پایان همکاری
- سابقه حضور در شرکتهای رتبهدار
سپس افراد با اولویتهای جدول تخصص محیط زیست تطبیق داده میشوند.
مرحله چهارم: محاسبه اولیه امتیاز
قبل از ثبت پرونده بهتر است مشخص شود:
- امتیاز نیروی انسانی کافی است یا خیر؛
- تجربه کاری شرکت به حد مورد نیاز میرسد یا خیر؛
- امتیاز مدیریتی و پشتیبانی قابل تأمین است یا خیر؛
- آیا فردی باید به ترکیب شرکت اضافه شود؛
- آیا تغییرات هیئتمدیره لازم است.
این مرحله میتواند از ثبت پروندهای که از ابتدا با کسری امتیاز مواجه است جلوگیری کند.
مرحله پنجم: آمادهسازی مستندات
مدارک شرکت، نفرات و سوابق باید بهصورت منظم و قابل تطبیق تهیه شوند.
تناقض میان تاریخ سوابق، بیمه، قراردادها، سمت افراد یا اطلاعات ثبتی میتواند روند رسیدگی را دشوار کند.
مرحله ششم: تشکیل پرونده در ساجات
اطلاعات لازم در سامانه تشخیص صلاحیت وارد و مدارک مربوط بارگذاری میشود.
شیوهنامههای ارائه مدارک و نحوه بررسی پروندههای شرکتهای مهندسان مشاور نیز برای نحوه ارائه مستندات مورد استفاده قرار میگیرند.
مرحله هفتم: بررسی پرونده و رفع نواقص
در صورت وجود نقص یا ابهام، ممکن است اصلاح یا تکمیل اطلاعات درخواست شود.
رفع نقص باید دقیق انجام شود. بارگذاری مکرر مدارک نامرتبط یا توضیحات متناقض معمولاً کمکی به پرونده نمیکند.
مرحله هشتم: صدور و امکان استعلام صلاحیت
بعد از تأیید، وضعیت صلاحیت شرکت در ساختار مربوط ثبت شده و امکان استعلام آن از مسیرهای رسمی فراهم میشود.
مدارک اخذ رتبه مشاور محیط زیست
مدارک دقیق هر پرونده ممکن است بر اساس شرایط متقاضی متفاوت باشد، اما معمولاً باید چند گروه مدرک آماده شود.
مدارک ثبتی شرکت
- اساسنامه
- آگهی تأسیس
- آخرین آگهی تغییرات
- مدارک مربوط به مدیرعامل
- مدارک اعضای هیئتمدیره
- اطلاعات صاحبان امضا
- شناسه ملی و اطلاعات ثبتی شرکت
مدارک نفرات امتیازآور
- مدارک هویتی
- مدرک تحصیلی
- اطلاعات سوابق کاری
- مستندات سوابق مرتبط
- سوابق بیمه در موارد مورد نیاز
- مستندات سمتهای حرفهای
- مدارک مربوط به همکاری با شرکت
مدارک سوابق شرکت
- قراردادهای مشاوره
- اسناد انجام کار
- مدارک مربوط به حقالزحمه
- تأییدیهها یا مستندات کارفرما در موارد لازم
- سوابق پروژههای مرتبط
مدارک مدیریتی و پشتیبانی
بسته به پایه و وضعیت شرکت، مستندات مربوط به ساختار مدیریتی، امکانات اداری، سیستمهای مستندسازی و سایر شاخصهای پیشبینیشده در آییننامه نیز ممکن است مطرح شوند.
هزینه اخذ رتبه مشاور محیط زیست چقدر است؟
برای اخذ رتبه مشاور محیط زیست نمیتوان یک مبلغ ثابت و معتبر برای همه شرکتها اعلام کرد.
هزینه نهایی به وضعیت پرونده بستگی دارد و ممکن است شامل موارد مختلفی باشد:
- هزینههای ثبتی احتمالی شرکت
- هزینه تهیه و تکمیل مدارک
- هزینههای مرتبط با نیروی انسانی مورد نیاز
- هزینههای قانونی و سامانهای در صورت وجود
- هزینه خدمات کارشناسی و پیگیری پرونده
- هزینه اصلاح ساختار شرکت در صورت نیاز
شرکتی که از قبل ترکیب مناسب نفرات و سوابق کامل دارد، شرایط متفاوتی با شرکتی خواهد داشت که نیازمند تغییر هیئتمدیره یا تکمیل نیروی انسانی است.
به همین دلیل اعلام قیمت بدون بررسی پرونده معمولاً تصویر دقیقی از هزینه واقعی ارائه نمیکند.
اخذ رتبه محیط زیست چقدر زمان میبرد؟
برای زمان صدور نیز نباید یک مدت قطعی برای همه پروندهها اعلام کرد.
مدت رسیدگی میتواند تحت تأثیر موارد زیر باشد:
- کامل بودن مدارک
- وضعیت افراد امتیازآور
- وجود یا نبود مغایرت در اطلاعات
- نیاز به تغییرات ثبتی
- تعداد دفعات رفع نقص
- وضعیت بررسی پرونده در سامانه
- نوع درخواست؛ اخذ اولیه، تمدید یا ارتقا
پروندهای که قبل از ثبت بهدرستی آمایش شده باشد معمولاً ریسک رفتوبرگشت کمتری دارد.
تفاوت اخذ رتبه، تمدید رتبه و ارتقای رتبه
اخذ رتبه
زمانی است که شرکت برای اولین بار صلاحیت مورد نظر را دریافت میکند.
تمدید رتبه
شرکتی که قبلاً گواهی صلاحیت داشته است باید در موعد مقرر وضعیت خود را بهروزرسانی کرده و شرایط لازم را برای ادامه صلاحیت حفظ کند.
ارتقای رتبه
در ارتقا، شرکت از پایه پایینتر به پایه بالاتر منتقل میشود؛ برای مثال:
پایه ۳ ← پایه ۲ ← پایه ۱
ارتقا نیازمند افزایش واقعی امتیازات و احراز شرایط پایه بالاتر است.
بنابراین «تمدید» و «ارتقا» دو فرایند متفاوت هستند.
رتبه محیط زیست چه مزایایی برای شرکت دارد؟
امکان حضور حرفهایتر در پروژههای دولتی
در بخشی از پروژههای دستگاههای اجرایی، صلاحیت مرتبط یکی از الزامات ورود به فرایند انتخاب مشاور است.
افزایش اعتبار فنی شرکت
قابلیت استعلام صلاحیت، تخصص و پایه شرکت میتواند جایگاه حرفهای مجموعه را در مذاکرات و همکاریهای سازمانی تقویت کند.
امکان شرکت در ارزیابیهای کیفی
در بسیاری از فرآیندهای انتخاب مشاور، داشتن صلاحیت مرتبط شرط اولیه است و سایر عوامل در مرحله ارزیابی کیفی بررسی میشوند.
توسعه بازار خدمات مهندسی
شرکت میتواند فعالیت خود را از پروژههای محدود خصوصی به بازار بزرگتری از خدمات تخصصی و سازمانی توسعه دهد.
ایجاد مسیر برای ارتقای سازمانی
اخذ پایه ۳ میتواند نقطه شروعی برای توسعه تجربه شرکت و برنامهریزی جهت پایههای ۲ و ۱ باشد.
آیا داشتن رتبه به معنی برنده شدن در مناقصه است؟
خیر.
داشتن صلاحیت، یکی از الزامات یا معیارهای ورود به برخی فرآیندهاست و به معنی تضمین دریافت قرارداد نیست.
در ارزیابی یک شرکت ممکن است علاوه بر صلاحیت مواردی مانند موارد زیر بررسی شود:
- تجربه مشابه
- توان تخصصی
- ظرفیت کاری
- کیفیت پیشنهاد فنی
- سوابق پروژهها
- تیم پیشنهادی
- شرایط اسناد انتخاب مشاور
بنابراین گرید باید بهعنوان زیرساخت فعالیت حرفهای دیده شود، نه تضمین دریافت پروژه.
تفاوت ظرفیت ارجاع کار با پایه مشاور
پایه، سطح صلاحیت شرکت در یک تخصص است؛ اما ظرفیت ارجاع کار به محدودیتها و ضوابط پذیرش پروژه توسط مشاور ارتباط پیدا میکند.
آییننامه علاوه بر پایه، تعداد کار مجاز و در ساختار مربوط، حدود کار مناسب را نیز مورد توجه قرار داده است.
بنابراین شرکتی که پایه ۱ دارد الزاماً نمیتواند بدون توجه به ظرفیت خود هر تعداد پروژه را همزمان قبول کند.
پذیرش کار بیش از ظرفیت مجاز نیز در آییننامه بهعنوان یکی از موارد تخلف مشاور ذکر شده است.
ارتباط رتبه مشاور محیط زیست با سازمان حفاظت محیط زیست
دو موضوع را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت:
تشخیص صلاحیت شرکت مهندسان مشاور در ساختار مربوط به سازمان برنامه و بودجه انجام میشود.
اما سازمان حفاظت محیط زیست مرجع تخصصی بسیاری از مقررات، الزامات و سیاستهای مرتبط با حفاظت محیط زیست، آلایندهها، ارزیابیها و موضوعات زیستمحیطی کشور است.
برای مثال، قانون مدیریت پسماندها وظایفی را در حوزه تعیین ضوابط مدیریت انواع پسماند برای سازمان حفاظت محیط زیست و دستگاههای مرتبط پیشبینی کرده است.
در نتیجه شرکت مشاور محیط زیست ممکن است در پروژه حرفهای خود با الزامات سازمان حفاظت محیط زیست مواجه باشد، اما صدور گرید مشاور موضوع دیگری است.
آیا قانون مدیریت پسماند برای مشاور محیط زیست اهمیت دارد؟
برای تمام پروندههای رتبهبندی، مطالعه قانون مدیریت پسماند شرط صدور گرید نیست؛ اما برای شرکتی که در زمینه مطالعات مدیریت، بازیافت، دفع یا کنترل پسماند فعالیت میکند، شناخت این قانون و آییننامه اجرایی آن اهمیت حرفهای دارد.
قانون مدیریت پسماندها دستهبندیهایی برای پسماندهای عادی، پزشکی، ویژه و سایر گروهها ارائه کرده و مسئولیتهای مختلفی را برای مدیریت آنها تعیین میکند.
همچنین در سالهای اخیر سیاستگذاری مدیریت پسماند در برنامههای توسعه کشور نیز ادامه یافته است.
این موضوع نشان میدهد که شرکت مشاور محیط زیست باید علاوه بر اخذ گرید، دانش مقرراتی حوزه کاری خود را نیز بهروز نگه دارد.
اشتباهات رایج در اخذ رتبه مشاور محیط زیست
انتخاب مهندس فقط براساس تعداد سال بیمه
سابقه بیمه طولانی لزوماً به معنای امتیاز کامل در تخصص محیط زیست نیست.
رشته تحصیلی، تاریخ مدرک، نوع تجربه و ارتباط آن با تخصص نیز اهمیت دارد.
ثبت پرونده قبل از محاسبه امتیاز
گاهی شرکت ابتدا درخواست را ثبت میکند و بعد متوجه میشود ترکیب نفرات برای پایه مورد نظر کافی نیست.
محاسبه اولیه باید قبل از تشکیل نهایی پرونده انجام شود.
بیتوجهی به رشته تحصیلی
ممکن است فرد از نظر حرفهای بسیار باتجربه باشد، اما رشته او در اولویت مورد نیاز جای نگیرد.
جدول رشته تحصیلی باید قبل از انتخاب فرد بررسی شود.
تغییر هیئتمدیره بدون بررسی اثر آن بر رتبه
خروج یک فرد امتیازآور یا تغییر مدیرعامل ممکن است ساختار صلاحیت شرکت را مختل کند.
استفاده از افراد امتیازآور به شکل صوری
ارتباط کاری افراد باید واقعی و قابل دفاع باشد.
عدم تطابق سوابق بیمه و رزومه
تاریخهای متناقض یکی از مواردی است که میتواند باعث ابهام در پرونده شود.
ارائه قراردادهای نامرتبط
هر قرارداد شرکت الزاماً تجربه قابل استفاده در تخصص محیط زیست محسوب نمیشود.
تمرکز صرف بر اخذ گرید
شرکتی که فقط به روز صدور گواهی فکر میکند ممکن است در تمدید رتبه دچار مشکل شود.
ساختار منابع انسانی باید با نگاه بلندمدت طراحی شود.
نکات تخصصی برای کاهش ریسک پرونده
قبل از جذب مهندس، امتیاز او را بررسی کنید
ابتدا مشخص کنید فرد قرار است کدام جایگاه پرونده را پوشش دهد.
سپس قرارداد همکاری منعقد شود.
نفرات کلیدی را تا حد امکان پایدار نگه دارید
ماندگاری نیروهای فنی علاوه بر ثبات سازمانی میتواند در ساختار امتیازدهی نیز اهمیت داشته باشد.
سوابق پروژهها را از همان زمان اجرا مستند کنید
جمعآوری قرارداد، صورتوضعیت، تأییدیه و سایر اسناد چند سال بعد از پایان پروژه بسیار دشوارتر است.
رزومه شرکت را با ساختار تخصصی تنظیم کنید
پروژههای محیط زیستی باید از پروژههای عمومی یا نامرتبط جدا شوند.
تغییرات ثبتی را با وضعیت رتبه هماهنگ کنید
هر تغییر در مدیرعامل، هیئتمدیره یا ساختار شرکت بهتر است قبل از ثبت از نظر تأثیر بر صلاحیت بررسی شود.
برای ارتقا از پایه ۳ از ابتدا برنامه داشته باشید
پروژههایی که امروز انجام میشوند ممکن است بخشی از سابقه مورد استفاده شرکت برای ارتقای آینده باشند.
چک لیست آمادگی برای دریافت رتبه مشاور محیط زیست
پیش از تشکیل پرونده بهتر است به این پرسشها پاسخ داده شود:
- آیا موضوع خدمات مشاورهای مرتبط در اساسنامه شرکت درج شده است؟
- پایه مورد تقاضا مشخص شده است؟
- رشته تحصیلی نفرات با جدول محیط زیست تطابق دارد؟
- فرد مناسب برای اولویت یک وجود دارد؟
- افراد اولویت دو و سه تأمین شدهاند؟
- سابقه حرفهای نفرات قابل مستندسازی است؟
- سوابق بیمه بررسی شدهاند؟
- مدیرعامل شرایط لازم را دارد؟
- اعضای هیئتمدیره با ضوابط پرونده سازگار هستند؟
- پروژههای مرتبط شرکت مستندسازی شدهاند؟
- اطلاعات ثبتی شرکت بهروز است؟
- سابقه استفاده افراد در شرکتهای دیگر بررسی شده است؟
- امتیاز اولیه پرونده محاسبه شده است؟
اگر پاسخ چند مورد از این پرسشها منفی باشد، بهتر است قبل از ثبت درخواست مشکل برطرف شود.
سوالات متداول درباره اخذ رتبه مشاور محیط زیست
رتبه مشاور محیط زیست چند پایه دارد؟
صلاحیت مشاوران در تخصص محیط زیست در پایههای ۳، ۲ و ۱ تعیین میشود. پایه ۳ نقطه شروع و پایه ۱ بالاترین پایه معمول این تخصص است.
برای اخذ پایه ۳ محیط زیست چند مهندس لازم است؟
براساس جدول ۱-۱، ترکیب حداقل افراد فنی برای پایه ۳ شامل نفرات واجد شرایط در اولویتهای تحصیلی یک، دو و سه است. شرایط سابقه هر فرد نیز باید جداگانه احراز شود.
آیا مهندس محیط زیست برای دریافت رتبه کافی است؟
خیر. رشته تحصیلی فقط یکی از عوامل است. سابقه، امتیاز فرد، ترکیب نفرات، تجربه شرکت و سایر شرایط پرونده نیز بررسی میشوند.
آیا بدون سابقه شرکت میتوان گرید محیط زیست گرفت؟
برای پایههای مختلف، شرایط تجربه کاری متفاوت است. در پایه ۳ ساختار جدول با پایههای ۲ و ۱ تفاوت دارد و باید کل امتیازات مورد نیاز پرونده بررسی شود.
سامانه ساجات چه کاربردی دارد؟
ساجات برای فرایند تشخیص صلاحیت، ورود اطلاعات، ارائه مدارک و بررسی پروندههای پیمانکاران و مشاوران مورد استفاده قرار میگیرد.
ساجار با ساجات چه تفاوتی دارد؟
ساجات بیشتر با تشکیل و رسیدگی پرونده ارتباط دارد؛ ساجار برای مشاهده و استعلام اطلاعات شرکتهای تشخیص صلاحیتشده کاربرد دارد.
آیا میتوان رتبه محیط زیست را ارتقا داد؟
بله. شرکت در صورت احراز امتیازات و شرایط پایه بالاتر میتواند برای ارتقای پایه ۳ به ۲ و سپس پایه ۱ اقدام کند.
آیا داشتن پایه ۱ یعنی شرکت محدودیت ظرفیت ندارد؟
خیر. پایه و ظرفیت دو مفهوم متفاوت هستند و تعداد کار مجاز و سایر محدودیتهای ارجاع کار باید رعایت شود.
تامین مهندس امتیازآور برای رتبه محیط زیست امکانپذیر است؟
شرکت میتواند نیروی متخصص واجد شرایط جذب کند، اما همکاری باید واقعی، قانونی و مطابق ضوابط تشخیص صلاحیت باشد. صرف استفاده از مدرک فرد بدون رابطه حرفهای واقعی میتواند برای پرونده ریسک ایجاد کند.
آیا رتبه محیط زیست برای شرکت در مناقصات دولتی کافی است؟
گرید میتواند یکی از شرایط ورود یا ارزیابی باشد، اما برنده شدن در مناقصه یا فرایند انتخاب مشاور به معیارهای دیگری مانند تجربه مشابه، پیشنهاد فنی و شرایط اسناد نیز بستگی دارد.
جمعبندی
اخذ رتبه مشاور محیط زیست زمانی موفقیتآمیز است که پرونده از ابتدا بر مبنای ساختار واقعی شرکت آماده شود. موضوع فعالیت شرکت، ترکیب مدیرعامل و هیئتمدیره، رشته تحصیلی افراد، سوابق حرفهای، نفرات امتیازآور، تجربه پروژههای شرکت و نحوه مستندسازی آنها باید همزمان بررسی شوند.
محیط زیست در ساختار رسمی تشخیص صلاحیت، یکی از تخصصهای مشترک است و دامنه خدمات آن از مطالعات آب، خاک و هوا تا ارزیابی زیستمحیطی، کنترل آلودگی، بازیافت، پسماند، تنوع زیستی و مدیریت زیستمحیطی گسترش دارد.
مهمترین توصیه برای شرکتهای متقاضی این است که پیش از ثبت درخواست، امتیاز پرونده و وضعیت نفرات بهطور کامل بررسی شود. این کار میتواند مشخص کند آیا شرکت آماده اخذ پایه مورد نظر است یا ابتدا باید نیروی انسانی، سوابق یا ساختار ثبتی خود را اصلاح کند.
برای بررسی شرایط شرکت، محاسبه اولیه امتیازات و تعیین مسیر مناسب جهت اخذ، تمدید یا ارتقای گرید مشاور محیط زیست میتوانید با نیک پارس از طریق 02191002696 در ارتباط باشید.
نیک پارس میتواند پرونده شرکت را از مرحله بررسی اولیه مدارک و نفرات امتیازآور تا تشکیل و پیگیری فرایند تشخیص صلاحیت همراهی کند تا درخواست براساس وضعیت واقعی شرکت و ضوابط مرتبط آماده شود.
بدون دیدگاه